نصب آسانسور در ساختمان‌های با چاه‌های دارای نویز الکترومغناطیسی شدید (نزدیک به پست‌های برق فشار قوی)

 

در پروژه‌های آسانسور در مجاورت پست‌های برق فشار قوی، **تابلو برق بالابر سه فاز** به عنوان قلب کنترل‌کننده سیستم، در محیطی کار می‌کند که میدان‌های الکترومغناطیسی شدید می‌توانند عملکرد آن را مختل کنند. نویز الکترومغناطیسی (EMI) ناشی از خطوط انتقال، ترانسفورماتورها و تجهیزات فشار قوی، می‌تواند به کابل‌های فرمان، سنسورها و بردهای الکترونیکی نفوذ کرده و باعث سیگنال‌های کاذب، خطاهای نرم‌افزاری و حتی خرابی تجهیزات شود. در چنین شرایطی، **عایق‌بندی و شیلدگذاری (Insulation and Shielding)** مناسب، یک ضرورت انکارناپذیر محسوب می‌شود. این مقاله به اصول، تکنیک‌ها و ملاحظات اجرایی این جداسازی می‌پردازد.

 

 

منابع نویز در مجاورت پست‌های برق فشار قوی شامل **خطوط انتقال (Transmission Lines)** با ولتاژ بالا، **ترانسفورماتورهای قدرت (Power Transformers)**، **کلیدهای فشار قوی (High-Voltage Switches)** و **تجهیزات جبران‌ساز (Compensators)** هستند.

 

 

نویز از سه طریق به کابل‌های فرمان کوپل می‌شود: **کوپلینگ خازنی (Capacitive Coupling)** ناشی از اختلاف ولتاژ، **کوپلینگ القایی (Inductive Coupling)** ناشی از میدان مغناطیسی متغیر، و **کوپلینگ رسانایی (Conductive Coupling)** از طریق اتصالات زمین مشترک.

 

### ۱.۳ اثرات بر سیستم آسانسور

 

تداخل الکترومغناطیسی می‌تواند باعث **سیگنال‌های کاذب (False Signals)**، **قطع موقت ارتباط**، **خطا در تشخیص موقعیت**، **نقص در عملکرد ترمز** و **خرابی بردهای الکترونیکی** شود.

 

 

 

کابل‌های فرمان باید از نوع **شیلددار (Shielded)** با پوشش بافت مسی یا فویل آلومینیومی باشند. شیلد باید در یک نقطه به ارت متصل شود تا از ایجاد جریان حلقه‌ای جلوگیری گردد.

 

 

عبور کابل‌های فرمان از داخل **لوله‌های فلزی (Steel Conduits)**، یک سد فیزیکی در برابر میدان‌های الکترومغناطیسی ایجاد می‌کند. لوله‌ها باید به ارت متصل باشند.

 

### ۲.۳ اتاق‌های شیلدشده

 

در موارد شدید، می‌توان از **اتاق‌های شیلدشده (Shielded Rooms)** یا **قفس‌های فارادی (Faraday Cages)** برای تابلو فرمان استفاده کرد.

 

### ۲.۴ فیلترگذاری

 

استفاده از **فیلترهای EMC** در ورودی و خروجی کابل‌های فرمان، می‌تواند نویز باقی‌مانده را کاهش دهد.

 

| **روش** | **مکانیزم** | **اثربخشی** | **هزینه** |

| :--- | :--- | :--- | :--- |

| **شیلد کابل** | جذب و انعکاس | بالا | متوسط |

| **لوله فلزی** | سد فیزیکی | بسیار بالا | متوسط |

| **اتاق شیلدشده** | جداسازی کامل | بسیار بالا | بالا |

| **فیلتر EMC** | حذف نویز | متوسط | پایین |

 

 

 

کابل‌های فرمان باید از کابل‌های قدرت و منابع نویز با فاصله حداقل **۱ متر** اجرا شوند. در صورت اجبار به عبور از یک مسیر، باید از جداکننده فلزی استفاده شود.

 

 

لوله‌های فلزی باید با اتصالات پیوسته و بدون شکاف نصب شوند. اتصال لوله‌ها به ارت، از ایجاد اختلاف پتانسیل جلوگیری می‌کند.

 

### ۳.۳ شیلدینگ کابل‌ها

 

کابل‌های فرمان باید از نوع شیلددار انتخاب شوند. شیلد باید در سمت کنترل‌کننده به ارت متصل شده و از اتصال چندنقطه‌ای خودداری شود.

 

### ۳.۴ ارتینگ و هم‌پتانسیل‌سازی

 

تمام اجزای فلزی چاه باید به سیستم هم‌پتانسیل‌سازی متصل شوند تا از اختلاف پتانسیل و جرقه جلوگیری شود.

 

### ۳.۵ فیلترگذاری

 

در صورت نیاز، استفاده از فیلترهای EMC در ورودی و خروجی کابل‌های فرمان، می‌تواند نویز باقی‌مانده را کاهش دهد.

 

 

 

استاندارد IEC 61000 الزامات سازگاری الکترومغناطیسی (EMC) را تعیین می‌کند. رعایت این استاندارد، از تداخل و خطرات ناشی از آن جلوگیری می‌کند.

 

 

مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان، الزامات تأسیسات برقی و جداسازی مدارها را تعیین کرده است.

 

### ۴.۳ الزامات آتش‌نشانی

 

در صورت وجود کابل‌های فشار قوی در مجاورت چاه، باید تدابیر ویژه آتش‌نشانی مانند نصب دتکتور دود و سیستم اطفا در نظر گرفته شود.

 

### ۴.۴ ارتینگ

 

سیستم ارتینگ باید مقاومت کمی داشته باشد تا نویز به‌سرعت تخلیه شود. تست دوره‌ای مقاومت ارت، از الزامات نگهداری است.

 

 

 

سیستم شیلدگذاری باید به‌طور دوره‌ای از نظر سلامت شیلد، لوله‌ها و اتصالات ارت بررسی شود.

 

### ۵.۲ اندازه‌گیری نویز

 

با استفاده از **اسیلوسکوپ** یا **آنالیزور طیف**، سطح نویز در سیگنال‌های فرمان اندازه‌گیری می‌شود.

 

### ۵.۳ تعمیر و ترمیم

 

در صورت آسیب به شیلد یا لوله‌ها، ترمیم سریع انجام شود تا از نفوذ نویز جلوگیری گردد.

 

### ۵.۴ مستندسازی

 

جزئیات شیلدگذاری، نوع کابل، مسیر و نتایج تست باید مستند شوند.

 

 

نصب آسانسور در ساختمان‌های با چاه‌های دارای نویز الکترومغناطیسی شدید، نیازمند عایق‌بندی و شیلدگذاری دقیق و رعایت الزامات ایمنی است. خطرات ناشی از تداخل میدان‌های قوی با کابل‌های فرمان، می‌تواند به خطاهای جدی و خرابی تجهیزات منجر شود. شیلدینگ، لوله‌های فلزی، اتاق‌های شیلدشده و فیلترگذاری، ارکان اصلی این جداسازی محسوب می‌شوند. در نهایت، این اقدامات در کنار توجه به **تابلو برق بالابر سه فاز** و سایر تجهیزات، یک محیط ایمن و پایدار برای بهره‌برداری از آسانسور فراهم می‌آورد و از بروز خطاهای پرهزینه جلوگیری می‌کند.